Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) Nedir?

BDT nasıl çalışıyor?

BDT’nin çıkış noktası şu: bizi zorlayan çoğu zaman olayın kendisi değil, o olayı nasıl yorumladığımız. Aynı toplantıda sessiz kalan iki kişiden biri “herkes beni yetersiz buldu” diye düşünüp günlerce huzursuz olurken, diğeri bunu fark bile etmeyebiliyor.

Görüşmelerde bu otomatik yorumları yakalamayı, ne kadar gerçekçi olduklarını birlikte sınamayı ve kaçınma gibi kısa vadede rahatlatan ama uzun vadede sorunu büyüten davranışları değiştirmeyi çalışıyoruz. BDT şimdiye ve buraya odaklanıyor; geçmiş, bugünü anlamaya yardımcı olduğu ölçüde gündeme geliyor.

Hangi durumlarda öne çıkıyor?

Kaygı bozuklukları

Panik atak ve panik bozukluk · yaygın kaygı ve sürekli endişe · sosyal kaygı ve topluluk önünde konuşma korkusu · özgül fobiler · sağlık kaygısı · sınav ve performans kaygısı.

Depresyon

Çökkünlük hâli · keyif alamama · içe kapanma ve aktivitelerden çekilme · umutsuz ve olumsuz düşünce döngüleri · kendini suçlama.

Obsesif kompulsif belirtiler

Zihne takılan istenmeyen düşünceler · kontrol etme, temizleme, sayma gibi tekrarlayan davranışlar · kafadaki “ya olursa” senaryoları.

Uyku ve stres

Uykuya dalmakta zorlanma · gece boyunca zihnin susmaması · iş ve günlük hayat kaynaklı yoğun stres · öfke ve gerginlik.

Erteleme ve davranış değişikliği

Sürekli erteleme · bir türlü başlayamama · alışkanlık değiştirmekte zorlanma · kaçınma davranışlarının hayatı daraltması.

Görüşmeler nasıl ilerliyor?

Yapılandırılmış. Her seansın bir gündemi oluyor ve seanslar belirli bir akışla ilerliyor. Nereye doğru gittiğinizi süreç boyunca görebiliyorsunuz.

İş birliğine dayalı. Terapist yorum yapan, danışan dinleyen taraf değil. Düşünceleri birlikte sınıyor, deneyleri birlikte tasarlıyorsunuz.

Seans dışında da süren. BDT’nin etkisinin önemli bir kısmı seans aralarında yapılan çalışmalardan geliyor: düşünce kayıtları, davranış deneyleri, kademeli maruz kalma çalışmaları. Bunlar birlikte planlanıyor ve zorlayıcı olmayacak biçimde adım adım ilerletiliyor.

BDT mi, Şema Terapi mi?

BDT, güncel belirtiler üzerinde daha hızlı ve yapılandırılmış biçimde çalışıyor; belirli bir kaygı ya da depresyon tablosuyla geliyorsanız çoğunlukla buradan başlıyoruz. Sıkıntı uzun süredir devam ediyorsa ya da belirti geçtiği hâlde aynı örüntü tekrarlıyorsa Şema Terapi öne çıkıyor. Çoğu süreçte ikisi birlikte kullanılıyor.