Terapiye başlamayı düşünen hemen herkesin aklına aynı iki soru gelir: Bir seans kaç dakika sürer ve bu süreç toplamda ne kadar devam eder? Terapi ne kadar sürer sorusunun tek bir cevabı yok; ama cevabı etkileyen birkaç faktör vardır. Seansın biçimi (bireysel, çift, aile, çocuk), kullanılan yaklaşım ve üzerinde çalışılan konu, hem tek bir seansın hem de tüm sürecin uzunluğunu belirliyor. Bu yazıda bu farkları araştırmalara ve uluslararası klinik kılavuzlara dayanarak tek tek ele alıyoruz.

Bir Terapi Seansı Kaç Dakika Sürer?

Bireysel psikoterapide standart seans süresi genellikle 45–50 dakikadır. Buna bazen “terapötik saat” de denir. Kalan süre, terapistin seans notlarını tutması ve bir sonraki görüşmeye hazırlanması içindir. 50 dakika; kişinin kendini açabilmesine, konunun derinleşmesine ve seansın toparlanarak kapanmasına yetecek, ama zihinsel yorgunluk yaratmayacak bir süre olarak benimsenmiştir.

İlk görüşme çoğu zaman bir istisnadır. Bu seansta kişinin geçmişi, şikayetleri ve beklentileri ayrıntılı biçimde konuşulduğu için görüşme daha uzun tutulabilir. İlk seansta neler olduğunu merak ediyorsanız Terapi Odasına İlk Adım: İlk Seansta Neler Konuşulur? yazımıza göz atabilirsiniz.

Bireysel terapi

Yetişkinlerle yapılan bireysel seanslar çoğunlukla 45–50 dakikadır. Bazı travma odaklı çalışmalarda (örneğin travma anısının işlendiği seanslarda) seanslar 60–90 dakikaya uzatılabilir; çünkü işlenen anının seans içinde yarım kalmaması önemlidir. Bireysel terapi sürecinin nasıl işlediğini bireysel terapi sayfamızda ayrıca anlattık.

Çift terapisi

Çift terapisi seansları genellikle bireysel seanslardan uzundur ve çoğunlukla 60–90 dakika arasında planlanır. Odada iki kişi vardır; her iki tarafın da kendi bakış açısını anlatabilmesi, terapistin aradaki etkileşimi gözlemleyebilmesi ve yeni iletişim biçimlerinin seans içinde denenebilmesi için ek zamana ihtiyaç duyulur. Süreçle ilgili ayrıntılar için çift terapisi sayfamıza bakabilirsiniz.

Aile terapisi

Aile terapisi seansları da benzer şekilde 60–90 dakika sürebilir. Seansa katılan kişi sayısı arttıkça herkese söz hakkı tanımak için daha uzun seanslar planlanabilir. Bazı aile çalışmalarında tüm aile değil, yalnızca belirli üyeler (örneğin ebeveynler) ayrı seanslara alınır.

Çocuk ve ergen terapisi

Çocuklarla yapılan seansların süresi, çocuğun yaşına ve dikkat süresine göre ayarlanır. Küçük yaş gruplarında seanslar daha kısa tutulabilir; çalışmanın önemli bir kısmı oyun üzerinden yürür. Çocuk terapisinin belirgin bir özelliği, ebeveynin sürece dahil olmasıdır: Seansın bir kısmı ya da ayrı görüşmeler ebeveynle yapılır. Kanıta dayalı ebeveyn–çocuk programlarında seanslar genellikle yaklaşık bir saat sürer.

Ergenlerle yapılan seanslar çoğunlukla yetişkinlerdeki gibi 45–50 dakikadır. Ergen terapisinde gencin kendi alanının korunması önemlidir; ebeveyn görüşmeleri genellikle ayrı ve daha seyrek planlanır.

Online terapi

Online seanslar, yüz yüze seanslarla aynı sürede yapılır. Süreç zaten yüz yüze seanslarla benzerdir ancak değişen yalnızca görüşmenin yürütüldüğü ortamdır. Online görüşmelerin nasıl işlediğini online terapi sayfamızda bulabilirsiniz.

Seans türü	Yaygın seans süresi	Not
Bireysel (yetişkin)	45–50 dakika	İlk görüşme daha uzun olabilir
Travma odaklı seanslar	60–90 dakika	Anının işlendiği seanslarda
Çift terapisi	60–90 dakika	İki tarafın da söz alabilmesi için
Aile terapisi	60–90 dakika	Katılımcı sayısına göre değişir
Çocuk terapisi	Yaşa göre değişir	Ebeveyn görüşmeleri sürecin parçasıdır
Ergen terapisi	45–50 dakika	Ebeveynle ayrı görüşmeler planlanabilir
Online terapi	Yüz yüze ile aynı	—

Seanslar Ne Sıklıkla Yapılır?

Psikoterapide en yaygın başlangıç düzeni haftada bir seanstır. Haftalık görüşmeler; konuşulanların unutulmadan bir sonraki seansa taşınmasını, seans arası çalışmaların (örneğin düşünce kayıtları ya da davranış denemeleri) düzenli takip edilmesini ve terapötik ilişkinin kurulmasını kolaylaştırır. Bu aralarda terapistiniz zaman zaman kendine yardım kitapları gibi destekleyici okumalar ya da nefes ve gevşeme egzersizleri gibi günlük pratikler de önerebilir.

Süreç ilerledikçe seans aralığı açılabilir: iki haftada bir, ardından ayda bir izleme görüşmeleri gibi. Bu geçiş, kişinin öğrendiklerini günlük hayatında kendi başına sürdürebildiğini görmek için de işe yarar.

Bazı durumlarda ise haftada bir seans yeterli olmayabilir. Yoğun kriz dönemlerinde ya da bazı yoğun tedavi modellerinde haftada iki seans planlanabilir. Örneğin şema terapinin sınır kişilik bozukluğundaki etkinliğini inceleyen bilinen bir araştırmada katılımcılar üç yıl boyunca haftada iki seans almıştır. Bazı klinik kılavuzlar da tedavinin ilk haftalarında seansların daha sık yapılmasını önerebilmektedir.

Terapi Ne Kadar Sürer? Toplam Süreç ve Seans Sayısı

Terapi ne kadar sürer sorusunun cevabı kişiden kişiye değişse de araştırmalar genel bir tablo çiziyor. Psikoterapide “doz–etki ilişkisi” olarak adlandırılan bu alanda, seans sayısı ile gözlenen değişim arasındaki ilişki incelenir.

Bu alandaki öncü çalışmalardan birinde (Howard ve arkadaşları, 1986), danışanların yaklaşık yarısında 8 seans civarında ölçülebilir bir iyileşme görüldüğü, bu oranın 26 seansta yaklaşık dörtte üçe çıktığı bildirilmiştir.

Daha katı bir ölçüt olan klinik olarak anlamlı değişim ele alındığında tablo biraz daha uzun: Sonraki derlemeler, danışanların yarısının bu düzeye ulaşması için genellikle 13–18 seans gerektiğini öne sürüyor.

Değişim eğrisi başlangıçta daha dik ilerler, sonra yavaşlar. Yani ilk seanslarda fark edilen değişim, sonraki seanslarda daha küçük adımlarla devam eder.

Dikkat çekici bir bulgu da şu: Gündelik klinik uygulamada pek çok kişi terapiyi, araştırmalarda etkili bulunan seans sayısına ulaşmadan bırakıyor.

Bu rakamlar bir ortalamayı gösterir; tek tek kişiler için bir takvim değildir. Kimi kişi birkaç seansta beklediği desteği alırken kimi için süreç çok daha uzun sürebilir.

Ekolden Ekole Terapi Süresi Değişir mi?

Evet, hem de belirgin biçimde. Terapi ne kadar sürer sorusunu en çok etkileyen etkenlerden biri, kullanılan yaklaşımdır. Bazı yaklaşımlar baştan belirli bir seans aralığıyla planlanan yapılandırılmış programlardır; bazıları ise daha açık uçludur.

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)

BDT, yapılandırılmış ve süreli bir yaklaşımdır. İngiltere’nin ulusal sağlık kılavuzlarını hazırlayan NICE, yaygın anksiyete bozukluğu için genellikle 12–15 haftalık, yaklaşık birer saatlik seanslar önermektedir. Panik bozuklukta toplam 7–14 saatlik BDT’nin, depresyonda ise çoğunlukla birkaç aya yayılan 16–20 seanslık bir aralığın tarif edildiği görülür. Kılavuzlar, kişi daha erken toparlanırsa daha az, gerekirse daha fazla seans yapılabileceğini de belirtir. Bilişsel davranışçı terapi sayfamızda yaklaşımın nasıl çalıştığını anlattık. BDT’nin temel mantığını ve tekniklerini Bilişsel Davranışçı Terapi Nedir? yazısında daha ayrıntılı ele aldım.

Travma odaklı BDT ve EMDR

Travma sonrası stres bozukluğunda NICE, hem travma odaklı BDT hem de EMDR için tipik olarak 8–12 seans tarif eder. Birden fazla travmatik yaşantısı olan kişilerde bu sayının artabileceği de kılavuzda açıkça belirtilir.

Şema Terapi

Şema terapi, çocukluk ve ergenlikte oluşan, uzun süredir devam eden duygu, düşünce ve ilişki örüntüleri üzerinde çalışır. Bu nedenle genellikle kısa süreli yaklaşımlardan daha uzundur; süreç çoğu zaman aylar ile birkaç yıl arasında değişir. Yukarıda andığımız sınır kişilik bozukluğu araştırmasında tedavi üç yıl, haftada iki seans olarak uygulanmıştır. Daha sonraki çalışmalar, daha seyrek ve daha kısa uygulamaların da günlük klinik pratikte işe yarayabildiğini göstermiştir. Grup şema terapi gibi formatlar da bu süreyi farklı biçimde yapılandırır. Ayrıntılar için şema terapi sayfamıza bakabilirsiniz.

Psikodinamik Terapi

Psikodinamik yaklaşımda hem kısa hem uzun süreli formatlar vardır. Kısa süreli psikodinamik terapiler genellikle 25 seansa kadar sürerken, araştırmalarda uzun süreli psikodinamik terapi en az bir yıl ya da en az 50 seans olarak tanımlanır.

Çift Terapisi Yaklaşımları

Çift terapisinde de süre yönteme göre değişir. Örneğin Duygu Odaklı Çift Terapisi (EFT) çoğunlukla 8–20 seanslık kısa süreli bir çalışma olarak tanımlanır. Güven kırılması ya da uzun yıllardır süren çatışmalar gibi konularda süreç uzayabilir.

Çocuk ve Ebeveyn Çalışmaları

Küçük çocuklarda davranış sorunları için yaygın kullanılan ebeveyn–çocuk etkileşim terapisi (PCIT) gibi programlar genellikle 12–20 haftalık seanslardan oluşur. Bu programlarda sürenin önemli bir belirleyicisi, ebeveynin öğrendiği becerileri evde ne kadar düzenli uyguladığıdır.

Yaklaşım	Tipik süre (araştırma ve kılavuzlara göre)
BDT (anksiyete, depresyon)	Yaklaşık 12–20 seans
Travma odaklı BDT / EMDR	Tipik olarak 8–12 seans, çoklu travmada daha fazla
Şema terapi	Çoğunlukla aylar ile birkaç yıl arası
Kısa süreli psikodinamik	25 seansa kadar
Uzun süreli psikodinamik	En az 1 yıl ya da 50 seans
Duygu Odaklı Çift Terapisi	Çoğunlukla 8–20 seans
Ebeveyn–çocuk programları (PCIT)	Genellikle 12–20 seans

Sorundan Soruna Fark Var mı?

Terapi ne kadar sürer sorusunda kullanılan yaklaşım kadar, üzerinde çalışılan konunun niteliği de belirleyicidir:

Yakın zamanda başlayan sorunlar (örneğin belirli bir yaşam olayının ardından başlayan kaygı) çoğu zaman daha kısa sürede ele alınabilir. Araştırmalar da akut belirtilerin, uzun süredir devam eden belirtilere göre daha az seansta değiştiğini gösteriyor.

Uzun süredir devam eden ya da tekrarlayan sorunlar, örneğin yıllardır süren depresif dönemler, daha uzun bir çalışma gerektirebilir.

Tek bir travmatik olay ile çocukluktan beri süren ya da tekrarlayan travmatik yaşantılar aynı süreyle ele alınmaz.

Kişilik örüntüleri ve ilişkilerde tekrar eden döngüler, belirti odaklı çalışmalardan daha uzun bir süreç gerektirir. Uzun süreli terapilere dair araştırmalar da karmaşık ve kronik sorunlarda kısa süreli terapinin çoğu zaman yeterli olmadığına işaret ediyor.

Birden fazla sorunun bir arada olması (örneğin kaygı ile depresyonun birlikte görülmesi) de süreci uzatabilir.

Terapinin Süresini Etkileyen Diğer Etkenler

Hedefin kendisi: “Panik atakların azalması” gibi belirli bir hedefle “ilişkilerimde neden hep aynı noktaya geldiğimi anlamak” gibi daha kapsamlı bir hedef aynı süreyi gerektirmez.

Seanslara düzenli katılım: Sık aksayan ya da uzun aralarla yapılan seanslar süreci uzatabilir.

Seans arası çalışma: Özellikle BDT gibi yaklaşımlarda, seanslar arasında yapılan çalışmalar sürecin önemli bir parçasıdır.

Terapötik ilişki: Kişinin terapistiyle kurduğu güven ilişkisi, sürecin nasıl ilerlediğini etkileyen önemli etkenlerden biridir.

Yaşam koşulları: Süreç sırasında yaşanan önemli değişiklikler (taşınma, iş değişikliği, kayıplar) terapinin gündemini ve süresini değiştirebilir.

Terapi Ne Zaman ve Nasıl Sonlandırılır?

Terapinin sonlandırılması bir anda değil, planlı biçimde olur. Genellikle başlangıçta belirlenen hedefler düzenli aralıklarla birlikte gözden geçirilir. Hedeflere ulaşıldığında seans aralığı açılabilir ve son seanslar, öğrenilenlerin toparlandığı ve olası zorlanma dönemleri için hazırlık yapıldığı bir döneme dönüşebilir. Bazı yaklaşımlarda terapi bittikten sonra aylar içinde birkaç izleme görüşmesi yapılır.

Terapiyi sonlandırma kararı ortak bir karardır; kişi her zaman terapiye ara verme ya da bırakma hakkına sahiptir. Böyle bir düşünce oluştuğunda bunu seansta konuşmak, sürecin sağlıklı biçimde kapanmasına yardımcı olur.

Sık Sorulan Sorular

Seans neden tam bir saat değil de 50 dakika?

50 dakikalık seans, konunun derinleşmesine yetecek ama yorgunluk yaratmayacak bir süre olarak benimsenmiştir. Kalan süre, terapistin seans notlarını tutması ve bir sonraki görüşmeye hazırlanması için kullanılır.

İlk seans diğerlerinden uzun mu sürer?

Sürebilir. İlk görüşmede kişinin geçmişi, şikayetleri ve beklentileri ayrıntılı olarak konuşulduğu için bazı terapistler bu seansı daha uzun planlar.

Haftada bir seans yeterli mi?

Çoğu kişi için haftada bir seans uygun bir başlangıçtır. Yoğun kriz dönemlerinde ya da bazı yoğun tedavi modellerinde daha sık seanslar, süreç ilerledikçe ise daha seyrek seanslar planlanabilir.

Kaç seansta fark edilir bir değişim olur?

Araştırmalar, danışanların önemli bir kısmında ilk 8 seans civarında ölçülebilir bir değişim görüldüğünü; daha kalıcı ve anlamlı değişimin ise çoğu zaman daha fazla seans gerektirdiğini gösteriyor. Ancak bu bir ortalamadır ve kişiye, konuya ve kullanılan yönteme göre değişir.

Online seanslar daha mı kısa sürer?

Hayır. Online seanslar da yüz yüze seanslarla aynı sürede planlanır.

Terapiyi istediğim zaman bırakabilir miyim?

Evet. Terapiye devam etmek ya da bırakmak her zaman kişinin kendi kararıdır. Yine de bu düşünceyi terapistinizle konuşmanız, hem neden böyle hissettiğinizi anlamanıza hem de sürecin planlı biçimde kapanmasına yardımcı olur.

Sonuç

Özetle, terapi ne kadar sürer sorusunun cevabı kişiye özeldir. Bir terapi seansı çoğunlukla 45–50 dakika sürer; çift ve aile seansları daha uzun, çocuk seansları ise yaşa göre farklı planlanır. Toplam sürecin uzunluğu ise hem kullanılan yaklaşıma hem de üzerinde çalışılan konuya göre değişir: Bazı yapılandırılmış programlar birkaç ay sürerken, uzun süredir devam eden örüntüler üzerinde yapılan çalışmalar yıllara yayılabilir. Sizin için nasıl bir planın uygun olacağı, ilk görüşmelerde hedefleriniz netleştikçe birlikte değerlendirilir. Randevu ve ulaşım bilgilerine iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

Kaynaklar

Howard, K. I., Kopta, S. M., Krause, M. S. ve Orlinsky, D. E. (1986). The dose–effect relationship in psychotherapy. American Psychologist, 41(2), 159–164. doi.org/10.1037/0003-066X.41.2.159

Hansen, N. B., Lambert, M. J. ve Forman, E. M. (2002). The psychotherapy dose–response effect and its implications for treatment delivery services. Clinical Psychology: Science and Practice, 9(3), 329–343. doi.org/10.1093/clipsy.9.3.329

NICE (2011). Generalised anxiety disorder and panic disorder in adults: management (CG113). www.nice.org.uk/guidance/cg113

NICE (2018). Post-traumatic stress disorder (NG116). www.nice.org.uk/guidance/ng116

Giesen-Bloo, J. ve ark. (2006). Outpatient psychotherapy for borderline personality disorder: Randomized trial of schema-focused therapy vs transference-focused psychotherapy. Archives of General Psychiatry, 63(6), 649–658. doi.org/10.1001/archpsyc.63.6.649

Leichsenring, F. ve Rabung, S. (2011). Long-term psychodynamic psychotherapy in complex mental disorders: Update of a meta-analysis. British Journal of Psychiatry, 199(1), 15–22. doi.org/10.1192/bjp.bp.110.082776

Post Views: 14

Terapi Ne Kadar Sürer? Seans Süresi, Sıklığı ve Farklılıklar